Қоқыстан балама отынға дейін: Астанада қалдықтарды қайта өңдеуді қалай ұйымдастыру керек?

Қоқыстан балама отынға дейін: Астанада қалдықтарды қайта өңдеуді қалай ұйымдастыру керек?

February 27, 2019

NLA-орталығының ғалымдары елордада тұрмыстық қатты қалдықтардың (ТҚҚ) 30%-ын қайта өңдеуге және 10%-ын қаланың энергетикалық қажеттіліктері үшін отын ретінде қолдануға болатындығын анықтады. Зерттеу тобы мұндай деректерді Астанадағы ТҚҚ  полигонының тұрмыстық қатты қалдықтарынан энергетикалық отын алу мүмкіндігін іздеу барысында алды.

«Біздің күнделікті шығаратын ТҚҚ-ны жартылай кәдеге жарату және оны қаланың коммуналдық қажеттіліктеріне қолдану жолдарын көру – бұл жобаның негізгі идеясы. Егер нақтырақ айтатын болсақ, бұны жылу беру маусымы кезінде жылу энергиясын өндіру үшін пайдалануға болатынын көрсеткіміз келеді» , – деді жоба жетекшісі, PhD Ербол Сарбасов.

Эксперименттік процесс барысында жану параметрлерін зерттеу үшін өңделген отынның үлгілері жалған сұйықталған қабат қондырғысында көмірмен және көмірсіз жағылды. 

Құрамында National Laboratory Astana жасыл энергетика және қоршаған ортаны қорғау зертханасы мен Инженерия мектебі қызметкерлері бар Назарбаев Университетінің зерттеу тобы ТҚҚ-ның құрғақ жанғыш қалдықтарын екі түрлі тәсілмен кәдеге жаратуға болатындығы туралы қорытынды жасады. Олар – синтетикалық газды алу үшін пиролиз тәсілі арқылы немесе қайнау қабаты бар оттықта бірге жағу арқылы кәдеге жарату. Екінші әдіс Астана қаласының шағын аудандық қазандықтарында қолдану үшін тиімдірек болады.

Ғалымдар қоқыстың құрамы шығарылатын аймағына байланысты өзгеріп отыратынын байқады. Олар Астана қаласындағы ТҚҚ-ны жою қаланың экологиялық жағдайына оң әсерін тигізетіндігіне, сондай-ақ ТҚҚ-ны көмуге арналған санитарлық полигондардың қызмет мерзімін ұзартуға көмектесетініне оптимистік көзқараспен қарайды.

Өмір туралы ғылымдар орталығының ғалымдары адамның микробиом сапасының жас ерекшелігінің дамуына әсерін зерттейді

Өмір туралы ғылымдар орталығының ғалымдары адамның микробиом сапасының жас ерекшелігінің дамуына әсерін зерттейді

February 18, 2019

Альцгеймер (АА) ауруы – бұл еста сақтау қабілетінің жойылуымен, мінез-құлықтың және қимыл әрекетінің өзгеруімен, ал кейінгі кезеңдерде қалыпты күнделікті іс-әрекеттерді жүзеге асыру мүмкін еместігімен өтетін, ілгерінді созылмалы нейродегенеративті ауру. Назарбаев Университетінің ғалымдары АА диагнозы бар пациенттердің ішек микробиомының құрамын зерттей бастады. Мұндай зерттеулер сондай-ақ АҚШ пен Қытайда жүргізіледі.

– Зерттеу аясында біз салыстыру үшін азап шегетін және азап шекпейтін қарт адамдардың ішек флорасының үлгілерін жинадық. Ғалымдардың зерттеу тобымен біз осы ауруды ерте диагностикалаудың әлеуетті маркері ретінде АА-мен ішек микрофлорасы құрамының корреляциясын іздейміз, – деп хабарлайды “National Laboratory Astana” ЖМ Биоинженерия және регенеративті медицина зертханасының жетекші ғылыми қызметкері және жетекшісі Шолпан Асқарова.

Осы уақытқа дейін ішек микробиомы, мысалы, көмірсулардың ферментациясы, витаминдердің синтезі, ксенобиотиктердің метаболизмі сияқты, тек ішекте ғана өтетін процестерге қатысады және патологиялық бактерияларға тосқауыл болады. Дегенмен, соңғы 15 жылда ішек микробиомының қызметі қайта қаралды, ішек микрофлорасының тығыздығы мен түрлік құрамы және диабет, семіздік, жүрек-қантамыр аурулары сияқты бірқатар патологиялардың дамуы арасындағы тікелей өзара байланыс анықталды,олар өз кезегінде АА-ның даму қаупінің белгілі факторлары болып табылады.

– Әлбетте, жасы, өмір салты, тамақтану рационы, сондай-ақ тұратын аймағы ішек микрофлорасының құрамында үлкен рөл атқарады, – дейді Алмагүл Кушугулова “National Laboratory Astana”ЖМ Адам микробиомасы және ұзақ өмір сүру зертханасының жетекші ғылыми қызметкері және жетекшісі.

Зертханалық жануарларды зерттеу кезінде алынған деректер ішектегі бактериялардың жүйке жасушаларының функцияларына теріс әсер етуі және АА-ның дамуына ықпал етуі мүмкін екенін білдіреді. Бұл қорытындылар Chongqing Медициналық Университетінде (Қытай) және Альцгеймер ауруын зерттеу жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығында (Wisconsin Alzheimer’s disease Research Center, АҚШ) жүргізілген клиникалық зерттеулермен расталады.

ДДҰ-ның болжамына сәйкес, жас бойынша деменция аурушаңдығының деңгейі жыл сайын нашарлап, 2050 жылға қарай науқастар саны үш есеге артады.  Альцгеймер ауруына  65-75 жастағы адамдардың шамамен 10%-ы және 80 және одан жоғары жастағы қарттардың 32%-ы шалдығады. Қазіргі уақытта Қазақстанда демениядан зардап шегетін қарт адамдардың саны бойынша нақты деректер жоқ. Алайда, әлемдік статистиканың мәліметтеріне сүйене отырып және Қазақстан халқының санын ескере отырып, біздің елде 200 000-ден кем емес егде жастағы адамдар жас ерекшелігі деменциясымен ауырады деп болжауға болады.

Өмір  туралы ғылымдар орталығында геномдық зерттеулер мен биоинформатика мәселелерің шешу үшін жаңа есептеуіш жүйе іске қосылды

Өмір туралы ғылымдар орталығында геномдық зерттеулер мен биоинформатика мәселелерің шешу үшін жаңа есептеуіш жүйе іске қосылды

February 12, 2019

Өмір туралы ғылымдар орталығында, NLA Қазақстанда алғаш рет «үлкен геномдық деректер» және биоинформатика саласындағы мәселелерді шешуге арналған жоғары өнімді биоинформатикалық есептеу платформасы іске қосылды.

Q-Symphony немесе «Qasaq symphony of bioinformatics» бар болуы, сондай-ақ құрылған және оңтайландырылған биоинформатикалық әдістер адамның ауқымды геномдық деректерін талдап, құрылымдық геномдық нұсқаларын анықтауға, кешенді салыстырмалы және популяциялық талдау жүргізуге мүмкіндік береді. Бұрын бір есептік тапсырманы өңдеу үшін екі ай қажет болса, енді Q-Symphony-де осы процесті аяқтау үшін жеті күн керек!», –  деп түсініктеме берді Ұлықбек Қаиров, жетекші ғылыми қызметкер, National Laboratory Astana, Өмір туралы ғылымдар орталығының Био информатика және Жүйелі биология зертханасының меңгерушісі.

Ғалымдар үшін Q-Symphony-нің көмегімен алынған деректер Қазақстанның геномдық нұсқауларының анықтамалық базасын жасаудың негізі болады, сондай-ақ ғылыми әдебиеттерде сипатталған геномдық нұсқаларды одан әрі зерттеу және салыстырмалы популяциялық талдау жасауға мүмкіндік береді. Бұл, өз кезегінде, қазақстандықтардың дені сау адамдар мен патологиясы бар науқастарда жаңа генетикалық нұсқаларды бағалау үшін биомедициналық тәжірибеде геномдық нұсқалардың деректер базасын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, бұл деректер медицинада қолданылуы мүмкін – адамның генетикасына байланысты түсініксіз этиологиясы бар науқасты диагностикалау үшін және дербестендірілген медицинада генетикалық бейімділікті анықтау және патологияның даму қаупін алдын алу, сондай-ақ генетикалық ерекшеліктерге байланысты дәрілік препараттың тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Әр түрлі аурулар әр қалай жолдармен өтетіні және популяцияның геномдық ерекшеліктеріне байланысты дәрілік препараттардың әр түрлі әсер етуі мүмкін екендігі медицинада белгілі.

Q-Symphony жүйесі негізгі төрт тораптан тұрады: кіру немесе басқару торабы, жады торабы, бір торапқа біріктірілген есептеу торабы және сақтау торабы. Барлық тораптар 100 Гб/сек сыйымдылығы бар Infiniband жоғары жылдамдықты деректермен алмасу желісіне қосылған. Есептеу тораптарының жалпы сыйымдылығы: 172 ядро, 3072 ГБ жедел жады және 198 ТБ  деректер сақтау қоймасы.

Q-Symphony арнайы деректерді кэштеу жүйесін қолданады, оның көлемі 3.2ТБ. Бұл жеке тапсырмаларды орындау кезінде деректердің енгізілуін-шығарылуын жылдамдатуға мүмкіндік береді. Деректер автоматты түрде дискілік жинақтауыштарға тасымалданады. Мониторингтеу жүйесі ресурстардың жүктелуі мен 3D визуализациялау режимінде тапсырмалардың орындалуын айқын түрде көрсетуді қамтамасыз етеді.